
Verschillende materialen zoals hout, metaal en kunststof hebben verschillende eigenschappen. Wij leggen uit welke u moet kennen en wat u bij het bewerken moet weten.
Verschillende materialen zoals hout, metaal en kunststof hebben verschillende eigenschappen. Wij leggen uit welke u moet kennen en wat u bij het bewerken moet weten.
Hout is het materiaal dat door doe-het-zelvers verreweg het vaakste wordt gebruikt. De manier waarop het werd verwerkt tot b.v. planken en balken bepalen zijn eigenschappen.
Gewoonlijk wordt hout onderverdeeld in zacht- en hardhout. Inheems zacht hout is populieren, wilgen, linden, berken, elzen, vuren en dennen. Hardhout uit inheemse bossen daarentegen is b.v. beuken, grenen, kastanje, essen, notelaar en beuken.
Onder de sterkte van hout verstaat men de weerstand tegen krachten die van buitenaf kunnen inwerken, dus de trek-, druk- of kniksterkte. Van plasticiteit is sprake, wanneer het hout kan worden gebogen zonder dat het terugspringt naar zijn vorige vorm. Hout dat na het buigen zijn oorspronkelijke vorm weer aanneemt, wordt elastisch genoemd.
Voor de bewerking met de hand zijn enkele gereedschappen voldoende: naast een bankhamer en een houten hamer is een klopper (om op gereedschappen met een houten heft te slaan) nodig. Speciaal voor hout zijn er meerdere boortypes en steekbeitels, die behoren tot de klassieke meubelmakergereedschappen. Bovendien mag een set schroevendraaiers niet ontbreken.
Als meestal hoog belastbare materialen worden metalen vaak bij de huizenbouw gebruikt. Daarbij moet op het volgende worden gelet: ijzer en ijzerhoudende delen die met water in aanraking komen, zijn gevoelig voor roest. Lak alleen biedt hier onvoldoende bescherming.
Bij een verroest smeedijzeren hek moet u werken met roestomvormer; deze biedt een hechtgrond met veel weerstandskracht voor navolgende laklagen. Koper heeft geen beschermlaag nodig, maar ontwikkelt in de loop der jaren vanzelf het gewaardeerde patina. Messingdelen worden in of aan huis gewoonlijk alleen aangetroffen in de vorm van beslag op deuren en ramen. Gelakte messingdelen kunnen zonder meer met een chemisch afbijtmiddel worden behandeld. Als deze daarna hoogglanzend worden gepolijst, zien ze er weer als nieuw uit. Aluminium wordt bij de huizenbouw gebruikt bij deurkozijnen en raamkozijnen met aluminiumlegeringen. Deze zijn weerbestendig, ook zonder beschermende laklaag.
Terwijl hamers, schroevendraaiers, beitels en tangen universeel inzetbaar zijn, heeft men voor het doorslijpen, vormen en verbinden van metaal speciale gereedschappen nodig. Metaalzagen hebben fijn getande zaagbladen die speciaal gehard zijn. Plaatstaal wordt doorgeknipt met plaatscharen, en voor het doorzagen van staal zijn er speciale bladen voor elektrische decoupeerzagen. Metalen worden verbonden d.m.v. vastschroeven of vastnieten (wrijvingsvast) alsmede d.m.v. solderen of lassen (materiaalvast).
Kunststoffen zijn in bijna alle bereiken als materiaal binnengedrongen, aangezien vele eigenschappen ervan superieur zijn aan die van andere materialen. De meeste kunststoffen die wij in het dagelijks leven gebruiken, zijn thermoplasten. Deze kunnen door toevoer van warmte worden gevormd; maar bij te grote hitte smelten ze. Dit gedrag onderscheidt hen van de duroplasten, die bij verhitting niet smelten maar ontbinden.
De derde soort kunststof vormen de elastomeren. Het wezenlijke kenmerk van deze kunststoffen is dat zij naar ten minste het dubbele van hun lengte kunnen worden uitgerekt en bij loslaten weer terugkeren naar hun oorspronkelijke vorm.
De doe-het-zelver moet bij het bewerken van kunststoffen heel voorzichtig en enigszins geoefend zijn. Voor het verdelen van duroplasten zoals acryl of PVC moet u zo snel mogelijk draaiende machines en zaagbladen met van hardmetaal voorziene tanden gebruiken. Bovendien moeten bij het boren en zagen van duroplasten het materiaal en het gereedschap altijd worden gekoeld met een geschikt middel. Folie, zacht-PVC, plexiglas en kunststof buizen met een dikte van 2–4 mm kunnen zonder problemen met de elektrische schaar worden doorgeknipt. Let op: bij het snijden van plexiglas met machines ontstaan zeer scherpe spanen. Voor uw veiligheid moet de machine zijn uitgerust met een afzuiginrichting. U zelf moet een veiligheidsbril en een mondmasker dragen.